Çekirdeğin Derlenmesi
Önceki Linux Sistem Yönetimi Sonraki
Çekirdeğin Derlenmesi
Bu bölümde, çekirdeğin yapılandırması ve derlenmesi için gerekli bilgiler vardır. Çekirdek derleme uzun ve zahmetli bir işlemdir. Derleme aşamasını en kısa zamanda ve en uygun yoldan gerçekleştirmek gerekir. Derleme işlemi, kullanıcının önüne kafasını karıştıracak kadar çok seçenek sunar.
Nedir bu çekirdek? Genel anlamda çekirdek, yazılımın ve donanımın arasında bekleyerek iletişimi sağlayan bir arabirimdir. Çalışan tüm programların ve süreçlerin hafıza ile olan ilişkilerini düzenler. İşlemcinin gücünün tüm bu programlar arasında adil bir şekilde dağıtımını üzerine alır. Bu işlemleri kullanıcının haberi olmadan her an durmaksızın yapar.
Çekirdek kaynak dosyaları diskte hatırı sayılır bir alan tutar. Örneğin sürüm 2.0.20 yaklaşık 6Mb disk alanı kaplar. Açıldığı zaman ise toplam kapladığı alan 24 Mb olur. Derleme aşamasından sonra bu rakam 30 Mb'yi geçer. Her eklenen aygıt sürücü desteği bir miktar daha yer alır.
Kullandığınız sisteme göre çekirdeğin derlenme süresi değişkenlik gösterir. 12 Mb 486DX4/100 makinasında, 5 dosya sistemi desteği, ağ desteği ve ses kartı sürücüsü ile yaklaşık 30 dakika sürer. Aynı yapılandırmayı içeren çekirdeğin derlenmesi ise daha güçsüz bir makina olan 8Mb 386DX/40 altında 1.5 saati bulur. Derlerken gidip çayınızı için, biraz televizyon seyredin. Makinaniz 386 ise bir banyo alıp dışarı çıkın, alışveriş yapın. Çok ümitsiz bir durumdaysanız, yapılacak en iyi şey en yakın bilgisayar satıcısına uğrayarak yeni fiyatları sormak :-)
Çekirdek kaynak kodu , ODTÜ ftp arşivindeki adresinden veya tsx-11.mit.edu adresinin yansısını tutan herhangi bir adresten alınabilir. Bu dizin altındaki Linux sürümlerinin bir tanesini (v1.2, v2.0, v2.1 gibi) seçtikten sonra altındaki dosyayı alabilirsiniz. Dosyanın ismi linux-x.y.z.tar.gz yapısındadır.
Aşağıdaki örnekte ODTÜ ftp arşivinden 2.0.20 sürümünün alınışı gösterilmektedir:
$ ftp ftp.metu.edu.tr
Connected to ephesus.cc.metu.edu.tr.
220-
220-Welcome to METU Ftp Site !
220-
220-All logins and transfers are logged with your hostname.
220-If you do not agree with this policy, please cancel now.
220-
220 ephesus FTP server (Version wu-2.4(5) Wed Jan 10 18:06:56 EET 1996) ready.
Name (ftp.metu.edu.tr:gorkem): ftp
331 Guest login ok, send your complete e-mail address as password.
Password:
230-##########################################################################
230-##    Welcome to the Middle East Technical University Ftp Archive       ##
230-##########################################################################
230-
230-
230-Hello [email protected] !
230-You are the 19. anonymous user.
230-Maximum number of users allowed is 100.
230-Local Time is Tue Nov  5 12:19:41 1996.
230-
230-Mirrored sites are placed under the directory /pub
230-This archive is maintained by [email protected]
230-You can reach this archive via FSP at port 21.
230-
230-You can reach public directories via "cd dirname"
230-command independent of your current location;
230-e.g. "cd linux" instead of "cd /pub/linux"
230-
230 Guest login ok, access restrictions apply.
ftp> cd /pub/linux/tsx/sources/system/
250-Please read the file README
250-  it was last modified on Mon Sep 16 11:36:00 1996 - 50 days ago
250 CWD command successful.
ftp> dir
200 PORT command successful.
150 Opening ASCII mode data connection for /bin/ls.
total 66
-rw-r--r--  1 ftpload  ftp-adm     36981 Sep 16 12:36 CREDITS
drwxr-xr-x  3 ftpload  ftp-adm       512 Oct 13 15:59 Historic
-rw-r--r--  1 ftpload  ftp-adm     12056 Sep 16 12:36 README
drwxr-xr-x  2 ftpload  ftp-adm       512 Oct 14 11:47 SillySounds
drwxr-xr-x  2 ftpload  ftp-adm       512 Oct 13 18:17 testing
drwxr-xr-x  2 ftpload  ftp-adm       512 Oct 14 11:47 v1.0
drwxr-xr-x  2 ftpload  ftp-adm      2048 Oct 31 21:55 v1.1
drwxr-xr-x  2 ftpload  ftp-adm      1024 Jun 25 11:34 v1.2
drwxr-xr-x  2 ftpload  ftp-adm      6656 Sep 27 04:24 v1.3
drwxr-xr-x  2 ftpload  ftp-adm      1536 Nov  2 00:05 v2.0
drwxr-xr-x  2 ftpload  ftp-adm       512 Nov  2 21:33 v2.1
226 Transfer complete.
ftp> cd v2.0
250 CWD command successful.
ftp> bin
200 Type set to I.
ftp> dir linux*
200 PORT command successful.
150 Opening ASCII mode data connection for /bin/ls.
total 141009
-rw-r--r--  1 ftpload  ftp-adm   5859566 Jul  3 11:22 linux-2.0.1.tar.gz
-rw-r--r--  1 ftpload  ftp-adm   5940281 Jul 27 06:39 linux-2.0.10.tar.gz
-rw-r--r--  1 ftpload  ftp-adm   5952403 Aug  5 03:01 linux-2.0.11.tar.gz
-rw-r--r--  1 ftpload  ftp-adm   5954278 Aug  9 12:53 linux-2.0.12.tar.gz
-rw-r--r--  1 ftpload  ftp-adm   5981780 Aug 16 06:19 linux-2.0.13.tar.gz
-rw-r--r--  1 ftpload  ftp-adm   5984960 Aug 20 11:52 linux-2.0.14.tar.gz
-rw-r--r--  1 ftpload  ftp-adm   5986368 Aug 25 06:20 linux-2.0.15.tar.gz
-rw-r--r--  1 ftpload  ftp-adm   5990228 Aug 31 14:03 linux-2.0.16.tar.gz
-rw-r--r--  1 ftpload  ftp-adm   5991606 Sep  2 06:37 linux-2.0.17.tar.gz
-rw-r--r--  1 ftpload  ftp-adm   5993351 Sep  5 10:38 linux-2.0.18.tar.gz
-rw-r--r--  1 ftpload  ftp-adm   5997342 Sep 11 10:21 linux-2.0.19.tar.gz
-rw-r--r--  1 ftpload  ftp-adm   5861789 Jul  5 12:09 linux-2.0.2.tar.gz
-rw-r--r--  1 ftpload  ftp-adm   5997693 Sep 13 08:53 linux-2.0.20.tar.gz
-rw-r--r--  1 ftpload  ftp-adm   5999162 Sep 20 09:51 linux-2.0.21.tar.gz
-rw-r--r--  1 ftpload  ftp-adm   6009488 Oct  8 13:02 linux-2.0.22.tar.gz
-rw-r--r--  1 ftpload  ftp-adm   6010694 Oct 18 08:20 linux-2.0.23.tar.gz
-rw-r--r--  1 ftpload  ftp-adm   5931967 Jul  6 07:53 linux-2.0.3.tar.gz
-rw-r--r--  1 ftpload  ftp-adm   5926911 Jul  8 08:48 linux-2.0.4.tar.gz
-rw-r--r--  1 ftpload  ftp-adm   5927899 Jul 10 08:23 linux-2.0.5.tar.gz
-rw-r--r--  1 ftpload  ftp-adm   5929807 Jul 12 07:22 linux-2.0.6.tar.gz
-rw-r--r--  1 ftpload  ftp-adm   5931378 Jul 15 07:38 linux-2.0.7.tar.gz
-rw-r--r--  1 ftpload  ftp-adm   5936467 Jul 20 02:52 linux-2.0.8.tar.gz
-rw-r--r--  1 ftpload  ftp-adm   5939510 Jul 26 04:09 linux-2.0.9.tar.gz
-rw-r--r--  1 ftpload  ftp-adm   5843677 Jun  9 23:36 linux-2.0.tar.gz
226 Transfer complete.
ftp> get linux-2.0.20.tar.gz
200 PORT command successful.
150 Opening BINARY mode data connection for linux-2.0.20.tar.gz (5997693 bytes).
226 Transfer complete.
5997693 bytes received in 136 secs (43 Kbytes/sec)
ftp> quit
221 Goodbye.
Sisteme root olarak giriş yapın ve /usr/src dizinine geçin. Linux'un kurulması aşamasında çekirdekleri de kurmuş iseniz bu dizinde 'linux' isminde ve eski çekirdeğin kaynak kodlarını kapsayan bir alt dizin göreceksiniz. Genellikle her kullanıcının yaptığı, bu dizinin ismini o an çalışan çekirdeğin sürümüne göre değiştirmektir. Çekirdek sürümünü bulmak için ise uname -r komutunu kullanabilirsiniz.
$ uname -r
  2.0.23
Bu komuttan çekirdeğin 2.0.23 sürümü olduğunu anlayabiliriz.
Çekirdek kodunu içeren paketi açmadan önce /usr/src dizinine kopyalayın ve açmadan önce bu dizinde 'linux' isimli bir dizinin olmadığına emin olun. Şimdi /usr/src içinde iken sıkıştırılmış çekirdek kodunu 'tar' komutu yardımıyla açın.
# tar -zxf linux-x.y.z.tar.gz
Komutun işletimi bitince 'linux' dizini oluşur. İlk defa derleme işlemi yapacaksanız aşağıdaki komutları sırasıyla yazın.
# cd /usr/include
# rm -rf asm linux scsi
# ln -s /usr/src/linux/include/asm-i386 asm
# ln -s /usr/src/linux/include/linux linux
# ln -s /usr/src/linux/include/scsi scsi
# cd /usr/src/linux
# make mrproper
Çekirdeğin Yapılandırılması
/usr/src/linux dizini altinda iken make config yazın. Bu komut, bir yapılandırma dosyası yaratmak amacıyla sorular sorar.
Karşınıza çıkan sorulara 'y' (evet) veya 'n' (hayır) ile cevap vermeniz gerekir. Bazı aygıt sürücülerde 'm' seçeneği de olabilir. Bunun anlamı, sistem o programı modül olarak derleyecek ve çekirdeğe dahil etmeyecek demektir. Kullanıcı derleme aşamasından sonra istediği zaman bu modülü çekirdeğe dahil edebilir, işini bitirdikten sonra da çıkarabilir.
2.0.x ve daha yukarı sürümlerde '?' tuşuna basmakla daha ayrıntılı bilgi alabilirsiniz. Aşağıda bazı yapılandırma parametreleri verilmiştir.
Matematik işlemci emülasyonu (Kernel math emulation)
Kullandığınız makinanın işlemcisi yardımcı matematik işlemcisine sahip değilse (486SX, 386SX veya daha düşük makinalar) bu seçeneğe evet cevabını vermelisiniz.
Normal (MFM/RLL) disk ve IDE disk/cdrom desteği (Normal disk and IDE disk/cdrom support)
Hemen herkesin kullandığı PC sabit disklerinin standart olması sebebiyle bu seçenege 'y' cevabı verilebilir. Daha ileride SCSI sabit disk ve cdrom desteği de sorulacaktır. Ardından gelecek olan 'old disks-only' ve 'new IDE' sürücülerinden birini seçerken, aralarındaki farkın ilkinde tek arabirim üzerinden iki adet diski desteklemesi, diğerinde ise ikinci arabirim ile birlikte IDE/ATAPI cdrom'ları desteklemesidir.
Ağ desteği (Networking support)
Makinanız herhangi bir ağ üzerinde ise (İnternet gibi) veya İnternet'e bağlanmak için SLIP, PPP gibi programları kullanmak istiyorsanız bu bölüme 'y' cevabı vermelisiniz. Fakat, ağ üzerinde olmasanız bile her geçen gün yeni yeni uygulama programlarının ve paketlerin ağ desteğine ihtiyacı olduğunu düşünürsek (X Pencere gibi) bu bölüme 'y' cevabı vermeniz şart görünüyor.
En fazla 16Mb hafıza (Limit memory to low 16Mb)
Bazı hatalı 386 DMA denetleyicileri hafızanın 16Mb'tan yüksek bölümlerine ulaşamazlar. Çok nadir görülen bu durum makinanızda varsa bu seçeneği 'y' ile geçin.
System V IPC (System V IPC):
IPC (Interprocess Communication) desteği verir. Bazı Perl programları ve oyunlar (DOOM gibi) bu seçenek olmadan çalışamazlar. Bu durumda ne yaptığınızı iyi bilmiyorsanız bu seçeneğe 'y' -evet- cevabı verin.
İşlemci tipi (386, 486, Pentium, PPro):
Burada, çekirdeğinizi hangi tür makina için derliyorsanız, o makinanın tipini giriniz.
SCSI desteği (SCSI Support):
SCSI aygıtlarınız var ise bu seçenek için 'evet' deyin. Daha sonra da karşınıza gelecek SCSI aygıtlar arasından size uygun olanları alın.
Ağ kartı desteği (Network Device Support):
Ağa bağlanmak için bir kart kullanacaksanız veya SLIP, PPP bağlantıları ya da paralel port üzerinden yapacağınız her türlü işlemler için bu seçeneği işaretleyin. Ardından ekrana gelen kart tiplerinden uygun olanlarını seçin.
Dosya sistemleri (Filesystems):
Burada, aşağıdaki dosya sistemlerinden kullanmak istediklerinizi seçebilirsiniz.
minix
Yeni dağıtımlar , artik tarih olmaya başlayan bu dosya sistemini desteklememekte. Bazı kurtarma disketleri yaratmak için daha yaygın, fakat daha az kararlı olan ext2 dosya sistemine tercih edilirler.
Extended file system (ext)
Bu da artık kullanımı olmayan bir dosya sistemi. Desteğini ekleyip eklememek size kalmış.
Second extended file system (ext2)
Linux'un kullandığı en önemli dosya sistemi. Alınması şart.
xiafs
Artık kullanılmıyor.
msdos
Sabit diskinizde DOS bölümü varsa ya da DOS disketi kullanmak istiyorsanız, alın.
umsdos
MS-DOS dosya sistemine bazı yenilikler (uzun dosya isimleri gibi) getirilerek oluşturulan bir teknoloji. MS-DOS desteği almadıysanız buna da gerek yok.
proc
Bu aslında gerçek bir dosya sistemi değil, çekirdek görüntüsüdür. `y' cevabını vermezseniz ileride başınız çok ağrır.
NFS
Linux makinaniz bir ağ üzerinde kurulu iken ağ üzerindeki diğer makinaların dosya sistemlerini kullanabilmenizi sağlar.
ISO9660
CD-ROM sürücünüzü Linux altında kullanabilmek için 'y' cevabı verin.
OS/2 HPFS
OS/2 dosya sistemlerini okuyabilmek için 'y' cevabı verin.
System V
Bir UN*X sürümü olan System V makinalarının dosya sistemleri üzerinde çalışabilmeyi sağlar.
Karakter aygıtlar (Character devices)
Bu bölümde yazıcı, fare ve bazı teyp yedekleme sürücüleri gibi karakter aygıtları (iletişimini karakter karakter sağlayan aygıtlar) için sürücüleri ekleyebilirsiniz.
Ses kartı (Sound Card Support)
Linux'un ses kapasitesini "duyabilmek" için bu desteği ekleyin.
Çekirdek işlemleri (Kernel Hacking)
Çekirdekten doğan hataların bulunmasını kolaylaştıran bu seçenek, programcılara yönelik.
Tüm bu işlemlerin ardından make config komutunun görevi bitmiş olur.
Temizlik
Fazla dosyaları temizlemek, gerekli olan dosyaların da yerinde olup olmadığını kontrol etmek için , sırasıyla
# make dep
# make clean
yazın. Ardından tüm nesne dosyaları ve eski sürümden arta kalan dosyalar silinecektir. Bu adımı es geçmemelisiniz.
Temizlik işleminden sonra,
# make zImage
veya
# make zdisk
yazın. Eğer bir kişisel bilgisayarda çalışıyorsanız, ilk seçenekte çekirdek derlenip /usr/src/linux/arch/i386/boot dizini altına zImage adıyla yerleştirilecektir. Buraya yerleştirilmeden önce yerden kazanmak için çekirdek sıkıştırılır. Diğer durumda ise yeni çekirdek sabit disk yerine A: disket sürücüsüne yazılır. Disket üzerine yazmanın bir avantajı, kararlı olmayan ve sistemi açmayan çekirdek ile karşılaşılması halinde, sistemi sabit disk üzerindeki eski çekirdekten açabilme imkanı bırakmasıdır.
Çekirdeğin Kurulması
LILO, bilgisayarın açılışı anında çekirdek ile ilgili düzenlemeleri okur, buna göre hangi çekirdekten açması gerektiğini anlar. Yapılandırma dosyası biraz karmaşık olmasına rağmen kullanım aşamasında büyük yararlar sağlar. /etc/lilo.conf dosyasının içinde gerekli olan kurulum bilgileri vardır. Bu dosyanın bir bölüm aşağıda görülüyor.
image = /vmlinuz
  label = linux
  root = /dev/hda1

other = /dev/hda1
  label = dos
  table = /dev/hda
image = ibaresi kurulu olan çekirdeğe işaret eder. Çoğu kullanıcı bu kısma vmlinuz yazar. label = bölümünde hangi işletim sistemi veya çekirdek sürümünun açılışta kullanılacağı yazılır. Hemen altındaki root bölümünde ise label = kısmında seçilen işletim sisteminin hiyerarşik sırada en üst dizin yapısı yazılır. Eski çekirdeğin bir yedeğini alın ve yeni derlediğiniz çekirdeği image = satırında belirtilen yere kopyalayın.
# cp zImage /vmlinuz
Şimdi LILO programını çalıştırın. Komut satırında lilo yazmak yeterlidir. `*' karakteri, çalıştırılacak ilk çekirdeği veya sistemi gösterir.
# lilo
Added linux *
Added dos
LILO ve yapılandırılması hakkında , daha fazla bilgi LILO-NASIL çevirisinden alınabilir.
Yeni bir çekirdeği derledikten sonra LILO üzerinden ekleme yapmak ve açılış anında kullanmak için /etc/lilo.conf dosyasındaki
image = /vmlinuz
  label = Linux
  root = /dev/hda1
satırlarının kopyasını çıkarın, image, label ve root yerine sırasıyla yeni derlenen çekirdeğin sabit disk üzerindeki yerini, ismini ve Linux işletim sisteminizin kök dizinini yazın. Bunlara ek olarak, açılış anında bekleme sağlamak ve seçim yapabilmek için yapılandırma dosyasının başına delay = xxx ekleyebilirsiniz. xxx sayısı, gecikme zamanı saniyenin onda biri olarak verilir. Bu sayede açılış anında, örneğin shift tuşuna basılarak istenen çekirdeğin ismi (label = satırında yazılan isim) seçilir ve çalıştırılır.
Çekirdeğin Yamanması (patch)
Çekirdeğin her yeni sürümüyle birlikte bir önceki sürümünun yaması da gelir. Yamayı uygulamak, tüm çekirdeğin tekrar derlenmesinden daha kolaydır. Örnek olarak, elinizde 2.0.10 çekirdeği var ve ftp adresinde 2.0.11 sürümü bekliyor. Halihazırdaki çekirdeği 2.0.11 sürümüne yükseltelim:
Yamayı önce /usr/src dizinine kopyalayın. Bu dizin altında iken
# zcat patch-2.0.11.gz | patch -p0
veya eğer sıkıştırılmış değilse
# patch -p0 < patch-2.0.11
yazın. Bu komutun ardından satırlar ekrandan kaymaya başlayacak ve yama işlemi tamamlanacaktır. Satırlar bazen o kadar hızlı kayar ki neler yazdığını bile göremeyebilirsiniz. Yamanın başarılı bir şekilde tamamlandığından emin olmak amacıyla, /usr/src/linux dizini altında .rej uzantılı dosyalara bakın.
# find . -name '*.rej' -print
Komut, .rej uzantılı dosyalar bulursa yama işlemi tamamlanamamış demektir. Eğer yama işlemi tamamlanırsa, sırasıyla
# make clean
# make config
# make dep
komutlarını yazın. Bu komutlarla ilgili ayrıntılı bilgi önceki konuda anlatılmıştır.
patch komutunun alabildiği bazı seçenekler vardır. patch -s komutu oluşabilecek tüm hata mesajlarını ekrana yazar. Diğer yama seçenekleri man patch yazarak görülebilir.
Birkaç yamanın ardından, .orig uzantılı dosyalar etrafta dolaşmaya başlar. Bu dosyalar gereksizdir, büyük yer kapladıkları için silinmeleri gerekir. Aşağıdaki komut yardımıyla /usr/src/linux dizini altında .orig uzantılı dosyaları silebilirsiniz.
# find /usr/src/linux  -name '*.orig' -exec rm -f {} ';'
Çıkabilecek Sorunlar
Eger rutin bir çekirdek güncellemesinden sonra yeni çekirdeğiniz gerçekten garip şeyler yapıyorsa, büyük ihtimalle yeni çekirdeğinizi derlemeden önce "make clean" komutunu kullanmayı unutmuşsunuzdur.
Eğer çekirdek çok fazla hafıza harcıyorsa, çok büyükse veya yeni 786DX6/440 makinanızda bile derlenmesi sonsuza kadar sürüyorsa, büyük ihtimalle ayarlanmış bir çok gereksiz parça (aygıt sürücüleri, dosya sistemleri, vb.) vardır. Büyük çekirdeklerin en belirgin özelliği sürekli hafızadan diske ve diskten hafızaya takas yapmalarıdır.
Çekirdeğinizin ne kadar hafıza kullandığını makinanın toplam hafızasından /proc/meminfo dosyasındaki total mem değerini çıkararak veya free komutunun çıktısından öğrenebilirsiniz. Ayrıca dmesg komutunu kullanarak (veya çekirdek kayıt dosyasına bakarak) da bu değere ulaşabilirsiniz.
Memory: 15124k/16384k available (552k kernel code, 384k reserved, 324k data)
LILO'yu çalışıtırmayı unuttunuz veya sistem hiç açılmıyorsa bu durumda yapacağınız en iyi şey disketten açılış yapmak ve daha sonra açılış yapabilen başka bir disket hazırlamaktır.
Eğer eski çekirdek 1.2.X ve daha düşükse ve bunu 2.0.x sürümüne yükseltmek istiyorsanız, 2.0.x çekirdek kurulumunda getirilen bazı değişiklikler sorun çıkartabilir. /usr/src/linux/Documentation/Changes dosyasında yapmanız gereken değişklik listesi vardır. gcc, libc gibi birkaç paketi yeniden kurmanız gerekebilir.
Aynı anda birkaç çekirdek kaynak kodunu sistemde bulundurmayı düşünüyorsanız, izlenecek en güvenilir yol, her birine /usr/src/linux-x.y.z ismini vermektir (x.y.z halihazırdaki çekirdek sürümünü gösterir). Ardından sembolik bir bağlantı yardımıyla istediğiniz kaynak dizinini seçebilirsiniz, örneğin
# ln -sf linux-2.0.2 /usr/src/linux
komutu, linux-2.0.2 dizinini aktif hale getirir. Artık kaynak dosyalarının bulunduğu yer linux-2.0.2 dizinidir.
Önceki Üst Ana Başlık Sonraki
Sistemin Güncellenmesi Başlangıç Modüller (Yüklenebilir Çekirdek Parçaları)
Bir Linux Kitaplığı Sayfası